Czy muszę występować w filmach i reklamach pracodawcy?
Krótka odpowiedź
Co do zasady nie musisz. Wizerunek jest Twoim dobrem osobistym (art. 23 KC), a jego rozpowszechnianie wymaga Twojego zezwolenia (art. 81 ust. 1 ustawy o prawie autorskim). Wizerunek jest też daną osobową, której nie ma w katalogu danych, jakich pracodawca może żądać od pracownika (art. 22(1) KP). Pracodawca może go przetwarzać na podstawie Twojej zgody, a odmowa albo wycofanie zgody nie mogą powodować negatywnych konsekwencji (art. 22(1a) § 2 KP). Inaczej może być, gdy występowanie przed kamerą jest istotą Twojej pracy, np. jesteś zatrudniony jako prezenter, model albo rzecznik.
W tym poradniku: Wizerunek to dobro osobiste i dane osobowe. Kiedy potrzebna jest Twoja zgoda, czy możesz ją cofnąć i co zrobić, gdy pracodawca naciska.
Kogo to dotyczy
Poradnik jest dla pracowników, których pracodawca prosi o udział w filmie rekrutacyjnym, reklamie, sesji zdjęciowej na stronę internetową lub do mediów społecznościowych. Przyda się też pracodawcom, którzy planują takie materiały. Osobno opisujemy osoby na umowie zlecenia i B2B.
Jak postąpić
- Zapytaj o szczegóły przed zgodą. Gdzie materiał zostanie opublikowany (strona, media społecznościowe, telewizja, intranet), jak długo będzie dostępny, czy pojawi się Twoje imię i nazwisko, czy jest wynagrodzenie za udział.
- Sprawdź swoją umowę i zakres obowiązków. Pracownik wykonuje polecenia przełożonych dotyczące pracy, jeżeli nie są sprzeczne z prawem lub umową (art. 100 § 1 KP). Jeśli praca przed kamerą nie należy do uzgodnionego rodzaju pracy, polecenie występu w reklamie trudno uznać za zwykłe polecenie służbowe.
- Jeśli się zgadzasz, określ zakres na piśmie. Dobra zgoda wskazuje cel, miejsce publikacji i okres. UODO podkreśla, że zgoda musi być dobrowolna, a pracownik musi mieć możliwość odmowy bez negatywnych konsekwencji.
- Jeśli odmawiasz, zrób to spokojnie i na piśmie. Wystarczy krótka wiadomość, że nie wyrażasz zgody na utrwalanie i publikację wizerunku. Nie musisz podawać powodu.
- Gdy pojawia się nacisk, dokumentuj go. Zapisuj daty rozmów, treść wiadomości, kto naciskał. Pomoże w tym dziennik zdarzeń. Jeżeli po odmowie spotykają Cię kary, gorsze grafiki lub pomijanie, to może być niekorzystne traktowanie zakazane w art. 22(1a) § 2 KP.
- Wybierz drogę. Możesz zażądać usunięcia materiału, złożyć skargę do Prezesa UODO w sprawie danych osobowych albo dochodzić ochrony dóbr osobistych w sądzie (art. 24 KC). Przy powtarzającym się nękaniu zobacz poradnik o mobbingu. Bezpłatną poradę z prawa pracy uzyskasz w PIP: Bezpłatne porady prawne PIP.
Wyjątki i zastrzeżenia
- Praca przed kamerą jako istota stanowiska. Gdy umowa przewiduje np. pracę prezentera, modelki, influencera firmowego lub rzecznika prasowego, udział w nagraniach może należeć do obowiązków. Zakres wykorzystania wizerunku warto wtedy jasno opisać w umowie.
- Zapłata za pozowanie. Art. 81 ust. 1 zd. 2 ustawy o prawie autorskim mówi, że zezwolenie nie jest wymagane, jeżeli osoba otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie, chyba że wyraźnie zastrzegła inaczej. Jeśli dostajesz dodatkowe pieniądze za sesję, zastrzeż na piśmie, na co się zgadzasz. Czy zwykła pensja jest „zapłatą za pozowanie”, ustawa nie mówi; to wymaga oceny w konkretnej sprawie.
- Tłum i wydarzenie. Zezwolenie nie jest wymagane, gdy jesteś jedynie szczegółem całości, np. zgromadzenia lub publicznej imprezy (art. 81 ust. 2 pkt 2). Ujęcie, w którym jesteś głównym bohaterem, to co innego.
- Intranet i identyfikatory. Według poradnika UODO zdjęcia w intranecie, dostępne tylko dla pracowników, mogą być dopuszczalne w ramach prawnie uzasadnionego interesu pracodawcy z sektora prywatnego, a pracownik może zgłosić sprzeciw (art. 21 ust. 1 RODO). Zdjęcie na identyfikatorze co do zasady wymaga zgody, chyba że przepis wymaga identyfikacji (UODO podaje przykład pracowników ochrony). Publikacja wizerunku na stronie internetowej wymaga dobrowolnej zgody.
- Wątpliwa dobrowolność. Grupa Robocza Art. 29 (wytyczne udostępnione przez UODO) zwraca uwagę, że z powodu zależności pracownika od pracodawcy zgoda w pracy rzadko jest w pełni dobrowolna. Pracodawca nie powinien więc traktować podpisu na formularzu jako formalności.
- Cofnięcie zgody. Zgodę na przetwarzanie danych możesz wycofać w każdej chwili. Wycofanie nie działa wstecz, czyli nie czyni nielegalnym tego, co zrobiono wcześniej. Ustawa o prawie autorskim nie reguluje wprost odwołania zezwolenia na rozpowszechnianie wizerunku. W praktyce materiały już wydrukowane lub wyemitowane trudno wycofać, dlatego ustal zasady z góry.
- Wizerunek a dane szczególne. Jeśli materiał ujawnia np. stan zdrowia, przetwarzanie takich danych na podstawie zgody jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy przekazujesz je z własnej inicjatywy (art. 22(1b) § 1 KP).
Etat a zlecenie lub B2B
| Kwestia | Umowa o pracę | Zlecenie, B2B |
|---|---|---|
| Polecenia | obowiązek wykonywania poleceń dotyczących pracy (art. 100 § 1 KP) | brak podporządkowania; liczy się treść umowy |
| Zgoda na dane | art. 22(1a) KP: odmowa nie może szkodzić | ogólne zasady RODO; art. 22(1a) KP dotyczy pracowników i kandydatów |
| Rozpowszechnianie wizerunku | zezwolenie z art. 81 ustawy o prawie autorskim | tak samo |
| Ochrona dóbr osobistych | art. 23-24 KC (w zw. z art. 300 KP) | art. 23-24 KC |
Jeśli zleceniodawca wpisał do umowy udział w materiałach promocyjnych, sprawdź dokładnie, na co się zgadzasz i czy możesz to wypowiedzieć. Gdy w praktyce pracujesz jak na etacie, zobacz Umowa zlecenie a umowa o pracę.
Przykład
Założenia: pracownica działu księgowości na umowie o pracę dostaje od działu marketingu prośbę o udział w filmie rekrutacyjnym, który ma trafić na stronę firmy i do mediów społecznościowych. W umowie nie ma mowy o występach. Za udział nie przewidziano wynagrodzenia.
Pracownica nie chce występować i odpisuje e-mailem, że nie wyraża zgody na utrwalenie i publikację swojego wizerunku. Kierownik sugeruje, że „to źle wpłynie na ocenę roczną”. Pracownica zapisuje datę i treść rozmowy. Odmowa zgody nie może być podstawą niekorzystnego traktowania (art. 22(1a) § 2 KP), więc gdyby ocena faktycznie się pogorszyła z tego powodu, pracownica ma materiał do rozmowy z kadrami, do porady prawnej lub do sprawy w sądzie. Gdyby się zgodziła, mogłaby później wycofać zgodę na dalsze przetwarzanie danych, ale nie cofnęłaby skutków publikacji sprzed wycofania.
Dokumenty i terminy
| Dokument | Po co |
|---|---|
| Pisemna zgoda z celem, miejscem i okresem publikacji | ogranicza wykorzystanie wizerunku do uzgodnionego zakresu |
| Pisemna odmowa lub wycofanie zgody | dowód Twojej decyzji i jej daty |
| Notatki o naciskach i ich skutkach | dowód ewentualnego niekorzystnego traktowania |
| Umowa i zakres obowiązków | pokazuje, czy występy należą do pracy |
Przepisy, które sprawdziliśmy, nie przewidują szczególnego terminu na wycofanie zgody ani na żądanie usunięcia materiału. Działaj jednak szybko, bo im dłużej materiał jest w obiegu, tym trudniej go usunąć.
Najczęstsze pytania
Czy pracodawca może zwolnić mnie za to, że nie chcę wystąpić w reklamie?
Kodeks pracy mówi, że brak zgody albo jej wycofanie nie może być przyczyną wypowiedzenia ani rozwiązania umowy (art. 22(1a) § 2 KP). Jeżeli dostaniesz wypowiedzenie, odwołanie do sądu pracy wnosisz w ciągu 21 dni od doręczenia (art. 264 § 1 KP).
Zgodziłem się na zdjęcie na stronie firmy. Czy mogę to cofnąć?
Tak, zgodę na przetwarzanie danych możesz wycofać w każdej chwili. Napisz do pracodawcy, że wycofujesz zgodę i prosisz o usunięcie zdjęcia. Wycofanie działa na przyszłość.
Czy mogę być na zdjęciu grupowym z firmowej imprezy bez zgody?
Jeżeli jesteś tylko szczegółem większej całości, np. publicznej imprezy, zezwolenie na rozpowszechnianie nie jest wymagane (art. 81 ust. 2 pkt 2 ustawy o prawie autorskim). Gdy zdjęcie skupia się na Tobie, potrzebne jest zezwolenie.
Czy w tej sprawie pomoże PIP?
Na stronach PIP nie ma stanowiska dotyczącego wizerunku pracowników. Sprawy danych osobowych nadzoruje Prezes UODO. W PIP możesz uzyskać poradę z prawa pracy, np. o niekorzystnym traktowaniu po odmowie.
Przydatne narzędzia
Powiązane poradniki
- Mobbing w pracy: jakie dowody zbierać i gdzie szukać pomocy?
- Umowa zlecenie czy umowa o pracę? Jak sprawdzić, co naprawdę łączy strony
- Jak uzyskać bezpłatną poradę prawną w PIP?
- PIP, ZUS czy sąd pracy: do kogo zwrócić się z problemem w pracy?
Źródła
- Kodeks pracy, t.j. Dz.U. 2026 poz. 1245
- Kodeks cywilny, tekst ujednolicony ISAP
- Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych, t.j. Dz.U. 2025 poz. 24
- UODO, Ochrona danych osobowych w miejscu pracy. Poradnik dla pracodawców (2018)
- Grupa Robocza Art. 29, Wytyczne w sprawie zgody (WP259), tłumaczenie na stronie UODO
Źródła sprawdzono 15 października 2026. Stan prawny na 15 października 2026.
Historia zmian
- 15 października 2026: Pierwsza publikacja.
Poradnik ma charakter informacyjny. Obowiązują aktualne przepisy i informacje Państwowej Inspekcji Pracy. Niezależny serwis informacyjny. Nie jesteśmy Państwową Inspekcją Pracy.