Umowa B2B: co to jest, kiedy się opłaca, a kiedy jest ukrytym etatem?

Autor: Redakcja inspekcja-pracy.plSprawdzono: 16 października 2026

Krótka odpowiedź

„Umowa B2B” to potoczna nazwa współpracy dwóch przedsiębiorców: Ty prowadzisz działalność gospodarczą i świadczysz usługi dla innej firmy. Kodeks pracy nie zna takiego pojęcia. Prawnie jest to zwykle umowa o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu (art. 750 KC). B2B opłaca się wtedy, gdy naprawdę działasz samodzielnie i akceptujesz brak urlopu, ochrony przed zwolnieniem i pełne ryzyko. Jeżeli pracujesz pod kierownictwem kontrahenta, w miejscu i czasie, które on wyznacza, to według art. 22 § 1(1) KP jest to stosunek pracy bez względu na nazwę umowy, a kontrahent naraża się na kontrolę PIP i decyzję stwierdzającą stosunek pracy.

Ta sprawa zwykle wymaga indywidualnej oceny prawnej. Poradnik wyjaśnia zasady, ale wynik zależy od dokumentów i okoliczności. Przed ważną decyzją skonsultuj sprawę z prawnikiem, związkiem zawodowym albo skorzystaj z bezpłatnej porady PIP. Porady prawne PIP.

W tym poradniku: B2B nie ma definicji w Kodeksie pracy. Co to znaczy prawnie, ile kosztują składki (ulga na start, mały ZUS plus), czego nie dostaniesz i ryzyko etatu.

Kogo to dotyczy

Osób, którym pracodawca albo rekruter proponuje „przejście na B2B” zamiast umowy o pracę.
Osób, które już prowadzą jednoosobową działalność i rozważają umowę z jednym głównym kontrahentem.
Firm, które chcą zawierać umowy z samozatrudnionymi i uniknąć zarzutu obejścia prawa pracy.

Czy konkretna współpraca B2B jest w rzeczywistości etatem, opisuje osobny poradnik B2B a stosunek pracy. Tu wyjaśniamy, czym B2B jest, ile kosztuje i czego w nim nie ma.

Jak postąpić

Zrozum, co podpisujesz. Działalność gospodarcza to „zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły” (art. 3 Prawa przedsiębiorców). Przedsiębiorcą jest osoba fizyczna wykonująca taką działalność (art. 4). Umowa z kontrahentem to umowa cywilnoprawna: o świadczenie usług (art. 750 KC), rzadziej o dzieło. Nie stosuje się do niej Kodeksu pracy.
Sprawdź, czy musisz rejestrować firmę. Od 1 stycznia 2026 r. działalnością gospodarczą nie jest działalność osoby fizycznej, której przychód należny nie przekracza w żadnym kwartale 225% minimalnego wynagrodzenia, jeżeli w ostatnich 60 miesiącach nie wykonywała ona działalności gospodarczej (art. 5 ust. 1 Prawa przedsiębiorców). W 2026 r. to 225% z 4806 zł, czyli 10 813,50 zł na kwartał. Powyżej tego progu albo przy większej skali współpracy potrzebny jest wpis do CEIDG (art. 5 ust. 2).
Policz składki ZUS. Przedsiębiorca podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od dnia rozpoczęcia działalności (art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 4 usus). Ulgi:
- Ulga na start: kto podejmuje działalność po raz pierwszy albo po 60 miesiącach od jej zakończenia lub zawieszenia, przez 6 miesięcy nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym (art. 18 ust. 1 Prawa przedsiębiorców). Ulga nie przysługuje, jeżeli wykonujesz działalność na rzecz byłego pracodawcy, dla którego w bieżącym lub poprzednim roku robiłeś to samo na etacie.
- Preferencyjne składki: przez pierwsze 24 miesiące kalendarzowe podstawa składek emerytalnej i rentowych może wynosić 30% minimalnego wynagrodzenia (art. 18a ust. 1 usus), czyli w 2026 r. 1441,80 zł. Wyłączenia jak wyżej: działalność w ostatnich 60 miesiącach albo praca dla byłego pracodawcy (art. 18a ust. 2). Po rezygnacji z ulgi na start 24 miesiące liczy się od objęcia ubezpieczeniami (art. 18aa).
- Mały ZUS plus: przy rocznym przychodzie z działalności za poprzedni rok do 120 000 zł podstawa zależy od dochodu (połowa przeciętnego miesięcznego dochodu), nie wyżej niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia i nie niżej niż 30% minimalnego wynagrodzenia (art. 18c ust. 1-3 usus).
Do tego dochodzą składka zdrowotna i podatek dochodowy, których wysokość zależy od formy opodatkowania. Ten poradnik ich nie omawia.
Zdecyduj o chorobowym. Ubezpieczenie chorobowe przedsiębiorcy jest dobrowolne i następuje na wniosek (art. 11 ust. 2 usus). Zasiłek chorobowy przysługuje po 90 dniach nieprzerwanego dobrowolnego ubezpieczenia (art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej). W czasie ulgi na start nie ma ubezpieczeń społecznych, więc nie ma też chorobowego ani wypadkowego.
Oceń ryzyko ukrytego etatu. Odpowiedz, kto wydaje polecenia, kto ustala godziny i miejsce pracy, czy możesz odmówić zadania lub wysłać zastępcę, kto ponosi koszty i ryzyko. Pomoże narzędzie Zlecenie czy etat. Zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków z art. 22 § 1 KP jest niedopuszczalne (art. 22 § 1(2) KP). PIP może kontrolować także przedsiębiorców niebędących pracodawcami, na rzecz których pracują osoby samozatrudnione (art. 13 pkt 1 ustawy o PIP), a okręgowy inspektor pracy może stwierdzić stosunek pracy decyzją (art. 11 ust. 1 pkt 7a). Szczegóły w poradniku Jak PIP stwierdza stosunek pracy decyzją.
Zadbaj o zapisy o zapłacie. Przy odpłatnym zleceniu wynagrodzenie należy się po wykonaniu zlecenia, chyba że umowa stanowi inaczej (art. 744 KC). Wpisz do umowy stawkę, okres rozliczeniowy, termin płatności faktury i sposób potwierdzania wykonanych usług. Gdy kontrahent nie płaci, wyślij wezwanie z generatora wezwania do zapłaty, a odsetki policz w kalkulatorze odsetek.
Ustal zasady zakończenia współpracy. Każda strona może wypowiedzieć zlecenie w każdym czasie (art. 746 § 1-2 KC). Umowa może przewidywać okres wypowiedzenia, ale nie można z góry zrzec się prawa do wypowiedzenia z ważnych powodów (art. 746 § 3 KC). Kto wypowiada bez ważnego powodu, odpowiada za szkodę drugiej strony.

Czego w B2B nie ma

Uprawnienie	Umowa o pracę	B2B
Płatny urlop	20 albo 26 dni (art. 152 KP)	brak, chyba że umowa przewiduje płatną przerwę
Choroba	wynagrodzenie chorobowe, potem zasiłek	tylko zasiłek z dobrowolnego chorobowego po 90 dniach wyczekiwania
Ochrona przed zwolnieniem	okresy wypowiedzenia, przyczyna, ochrona w ciąży i przed emeryturą	wypowiedzenie w każdym czasie (art. 746 KC), tylko zapisy umowne
Odpowiedzialność za szkodę	przy winie nieumyślnej do 3-miesięcznego wynagrodzenia (art. 119 KP)	pełna, według Kodeksu cywilnego i umowy
Wypadek	protokół powypadkowy sporządza pracodawca	wypadek przy „zwykłych czynnościach związanych z prowadzeniem działalności” (art. 3 ust. 3 pkt 8 ustawy wypadkowej); kartę wypadku dla przedsiębiorcy sporządza ZUS (art. 5 ust. 1 pkt 8 ustawy wypadkowej)
Minimalne wynagrodzenie	4806 zł w 2026 r.	minimalna stawka godzinowa 31,40 zł, jeżeli nie zatrudniasz nikogo (art. 1 pkt 1b ustawy o minimalnym wynagrodzeniu), z wyjątkiem pracy wyłącznie za prowizję przy swobodzie czasu i miejsca (art. 8d)
Składki	płaci pracodawca i pracownik	płacisz sam, od zadeklarowanej podstawy

Wyjątki i zastrzeżenia

„Test przedsiębiorcy”. Przepisy nie zawierają takiego testu. Ani Kodeks pracy, ani ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, ani Prawo przedsiębiorców nie przewidują automatycznej weryfikacji, czy samozatrudniony „naprawdę” jest przedsiębiorcą (stan na 16.10.2026). Ocenę prowadzi się według art. 22 § 1 KP, indywidualnie.
Były pracodawca. Ulga na start i preferencyjne składki nie przysługują, gdy świadczysz dla byłego pracodawcy usługi odpowiadające czynnościom wykonywanym u niego na etacie w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym (art. 18 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, art. 18a ust. 2 usus). „Przejście na B2B” u tego samego pracodawcy zwykle nie daje więc ulg składkowych, a dodatkowo jest typowym sygnałem ostrzegawczym przy ocenie ukrytego etatu.
Staż pracy. Od 2026 r. okresy działalności, za które opłacono składki, wlicza się do stażu pracy u późniejszego pracodawcy (art. 302(1) § 1 KP), w tym okres ulgi na start. Szczegóły w poradniku Zlecenie i działalność do stażu pracy.
Przedawnienie faktur. Roszczenia o wynagrodzenie za czynności osób, które stale lub w ramach działalności trudnią się czynnościami danego rodzaju, przedawniają się z upływem 2 lat (art. 751 pkt 1 KC). Nie zwlekaj z dochodzeniem zaległych faktur.

Kiedy iść do prawnika lub doradcy podatkowego

B2B wymaga indywidualnej oceny. Skonsultuj się przed podpisaniem umowy, gdy: zawiera karę umowną, zakaz konkurencji albo przeniesienie praw autorskich; kontrahent jest Twoim byłym pracodawcą; masz wybrać formę opodatkowania; jesteś cudzoziemcem i od umowy zależy Twój pobyt; firma chce przenieść na B2B wiele osób naraz. Wysokość składki zdrowotnej i podatku zależy od Twojej sytuacji i nie da się jej podać ogólnie.

Przykład

Założenia: programista dostaje od nowej firmy dwie propozycje: umowę o pracę z wynagrodzeniem 10 000 zł brutto albo B2B z fakturą 13 000 zł netto miesięcznie. Nigdy nie prowadził działalności i nie pracował wcześniej dla tej firmy. Ma pracować zdalnie, w dowolnych godzinach, rozliczając się z wykonanych zadań.

Na B2B przez pierwsze 6 miesięcy może skorzystać z ulgi na start, a przez kolejne 24 miesiące z preferencyjnej podstawy 1441,80 zł. Nie będzie miał jednak płatnego urlopu, wynagrodzenia chorobowego ani ochrony przed wypowiedzeniem; za błąd w projekcie odpowiada w pełnej wysokości. Jeżeli naprawdę sam decyduje o czasie i sposobie pracy, cech stosunku pracy jest niewiele. Gdyby jednak firma wymagała obecności w biurze od 9 do 17 i wydawała polecenia przez przełożonego, relacja miałaby cechy z art. 22 § 1 KP niezależnie od faktur. Różnicę w kwocie trzeba porównać po odjęciu składek i podatku, których ten poradnik nie liczy.

Dokumenty i terminy

Co	Termin lub znaczenie
Próg działalności nierejestrowanej	225% minimalnego wynagrodzenia na kwartał (10 813,50 zł w 2026 r.), art. 5 ust. 1 Prawa przedsiębiorców
Ulga na start	6 miesięcy od podjęcia działalności, bez składek społecznych (art. 18 ust. 1 Prawa przedsiębiorców)
Preferencyjne składki	24 miesiące, podstawa co najmniej 30% minimalnego wynagrodzenia (art. 18a usus)
Mały ZUS plus	przychód za poprzedni rok do 120 000 zł (art. 18c usus)
Zasiłek chorobowy z dobrowolnego ubezpieczenia	po 90 dniach wyczekiwania (art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej)
Minimalna stawka godzinowa dla samozatrudnionego bez pracowników	31,40 zł w 2026 r., 32,30 zł od 2027 r.
Przedawnienie wynagrodzenia za usługi	2 lata (art. 751 pkt 1 KC)
Wypowiedzenie umowy	w każdym czasie, z zastrzeżeniem ważnych powodów (art. 746 KC)

Najczęstsze pytania

Czy mogę mieć B2B tylko z jednym kontrahentem?

Przepisy tego nie zakazują. Praca dla jednego podmiotu sama w sobie nie przesądza o stosunku pracy, ale jest jedną z okoliczności branych pod uwagę przy ocenie według art. 22 § 1 KP. Liczy się, kto kieruje pracą i wyznacza jej miejsce i czas.

Czy na B2B należy mi się minimalna stawka godzinowa?

Tak, jeżeli nie zatrudniasz pracowników ani zleceniobiorców i świadczysz usługi na rzecz przedsiębiorcy (art. 1 pkt 1b ustawy o minimalnym wynagrodzeniu). Wyjątek: gdy sam decydujesz o miejscu i czasie pracy i dostajesz wyłącznie wynagrodzenie prowizyjne (art. 8d ust. 1 pkt 1).

Przydatne narzędzia

Powiązane poradniki

Źródła

Źródła sprawdzono 16 października 2026. Stan prawny na 16 października 2026.

Historia zmian

16 października 2026: Pierwsza publikacja.

Masz pytanie do tego tematu? Napisz do redakcji Zgłoś błąd lub nieaktualną informację

Poradnik ma charakter informacyjny. Obowiązują aktualne przepisy i informacje Państwowej Inspekcji Pracy. Niezależny serwis informacyjny. Nie jesteśmy Państwową Inspekcją Pracy.