Czy pracodawca widzi, na co mam L4?

Kogo to dotyczy

Każdej osoby, która dostaje elektroniczne zwolnienie lekarskie (e-ZLA): pracownika, a także zleceniobiorcy objętego ubezpieczeniem chorobowym. Te same dane trafiają do płatnika składek, czyli do podmiotu, który zgłosił Cię do ubezpieczeń. Gdy masz kilka tytułów ubezpieczenia (np. etat i zlecenie), lekarz wystawia odrębne zwolnienie dla każdego z nich (art. 17 ust. 1c), więc każdy płatnik widzi swoje.

Jak postąpić

1. Sprawdź, co jest na zwolnieniu. Zaświadczenie lekarskie zawiera dane wymienione w art. 55 ust. 3 ustawy zasiłkowej. Pracodawca dostaje wszystkie z wyjątkiem numeru statystycznego choroby:

2. Poznaj znaczenie kodów literowych (art. 57 ust. 1):
   • A - niezdolność po przerwie nie dłuższej niż 60 dni, spowodowana tą samą chorobą co poprzednio,
   • B - niezdolność w okresie ciąży,
   • C - niezdolność spowodowana nadużyciem alkoholu (zasiłek nie przysługuje za pierwsze 5 dni, art. 16),
   • D - gruźlica,
   • E - choroba, o której mowa w art. 7 pkt 2: choroba zakaźna o okresie wylęgania dłuższym niż 14 dni albo inna choroba, której objawy ujawniają się po ponad 14 dniach. Kod dotyczy niezdolności, która powstała już po ustaniu ubezpieczenia. Nie oznacza każdej choroby zakaźnej.
3. Jeżeli nie chcesz, by pracodawca widział kod B lub D, złóż lekarzowi pisemny wniosek przed wystawieniem zwolnienia (art. 57 ust. 2). Pamiętaj, że kod B ma znaczenie dla pieniędzy: za chorobę w czasie ciąży pracownik zachowuje 100% wynagrodzenia chorobowego zamiast 80% (art. 92 § 1 pkt 1 i 2 KP).
4. Sprawdź, jak dostarczasz zwolnienie. Jeżeli pracodawca ma profil na PUE/eZUS, nie musisz nic zanosić. Jeżeli go nie ma, lekarz daje Ci wydruk, który oddajesz pracodawcy (art. 55a ust. 6 i art. 58 ust. 5). Wydruk też nie zawiera numeru statystycznego choroby.
5. Pamiętaj o obowiązku zawiadomienia o nieobecności. Samo e-ZLA nie zastępuje informacji, że nie przyjdziesz do pracy. Zasady opisuje poradnik Choruję. Czy muszę sam znaleźć zastępstwo?.
6. Nie pracuj zarobkowo w czasie zwolnienia. Od 13 kwietnia 2026 r. tracisz zasiłek chorobowy za cały okres zwolnienia, jeżeli w okresie orzeczonej niezdolności wykonujesz pracę zarobkową albo podejmujesz aktywność niezgodną z celem zwolnienia (art. 17 ust. 1). Pracodawca nie wypłaci wtedy także wynagrodzenia chorobowego, bo nie przysługuje ono, gdy nie ma prawa do zasiłku (art. 92 § 3 pkt 2 KP).
7. Bądź pod adresem z e-ZLA albo wyjaśnij nieobecność. Według poradnika ZUS zmianę miejsca pobytu zgłaszasz pracodawcy i ZUS w ciągu 3 dni. Wizyta u lekarza, apteka czy rehabilitacja usprawiedliwiają nieobecność przy kontroli. Odmowa wyjaśnień ZUS traktuje jako nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia.

Co wolno, a czego nie wolno na L4 (od 13.04.2026)

Ustawa zasiłkowa po nowelizacji (Dz.U. 2026 poz. 26) definiuje dwa pojęcia:

• Praca zarobkowa to każda czynność o charakterze zarobkowym, niezależnie od podstawy prawnej: etat, zlecenie, działalność. Wyjątkiem są czynności incydentalne, których podjęcia wymagają istotne okoliczności. Ustawa dodaje wprost: „Istotną okolicznością nie może być polecenie pracodawcy” (art. 17 ust. 1a). ZUS jako przykład podaje jednorazowe podpisanie dokumentu, którego nikt inny nie może podpisać.
• Aktywność niezgodna z celem zwolnienia to działania, które utrudniają lub wydłużają leczenie albo rekonwalescencję. Zwykłe czynności dnia codziennego są dozwolone (art. 17 ust. 1b). Według ZUS chodzi np. o zakupy spożywcze czy odprowadzenie dziecka, zwłaszcza gdy nikt inny tego nie zrobi.

Wskazanie „chory może chodzić” nie oznacza zgody na pracę ani na wyjazd wypoczynkowy. Wskazanie „chory powinien leżeć” nie zakazuje wyjścia do lekarza czy apteki.

Kontrola zwolnienia

• Kto kontroluje. ZUS. Pracodawca, który sam wypłaca zasiłki (zgłasza do ubezpieczenia chorobowego ponad 20 osób). Każdy pracodawca w okresie, za który płaci wynagrodzenie chorobowe z art. 92 KP (art. 68 ust. 1-1d). Mniejszy pracodawca może poprosić o kontrolę ZUS.
• Jak wygląda kontrola. Kontrolujący okazuje upoważnienie i legitymację. Może wejść do miejsca kontroli, wylegitymować Cię wyłącznie w celu ustalenia tożsamości i żądać wyjaśnień w zakresie kontroli (art. 68b-68d). Musi zachować w tajemnicy informacje o Twojej prywatności. Według ZUS nie może żądać informacji o stanie zdrowia ani o przyczynie niezdolności do pracy.
• Protokół. Dostajesz jeden egzemplarz. W ciągu 7 dni od jego otrzymania możesz złożyć zastrzeżenia i wskazać dowody. Zastrzeżenia rozpatruje ZUS (art. 68e ust. 4-5).
• Kontrola samego zwolnienia. ZUS może sprawdzić, czy lekarz prawidłowo orzekł niezdolność do pracy, i skierować Cię na badanie do lekarza orzecznika. Pracodawca może o to wnioskować (art. 59 ust. 3 i 12). Lekarzowi przeprowadzającemu badanie musisz udostępnić posiadaną dokumentację medyczną (art. 59 ust. 4).

Wyjątki i zastrzeżenia

• Zmiany od 1 stycznia 2027 r. Wtedy wejdzie w życie przepis, który pozwoli na Twoje żądanie nie wystawiać zwolnienia z jednego tytułu, jeżeli rodzaj pracy pozwala ją wykonywać mimo choroby. Wtedy trzeba będzie poinformować tego płatnika o zwolnieniu z innego tytułu (art. 17 ust. 1d i 1e, art. 43 pkt 3 nowelizacji). Do końca 2026 r. ta możliwość nie działa.
• Sprawy sprzed 13.04.2026. Postępowania i kontrole wszczęte przed tą datą i niezakończone toczą się według dawnych przepisów (art. 39 i 42 nowelizacji).
• To, co powiesz sam, pracodawca wie. Ustawa zasiłkowa nie przewiduje przekazywania pracodawcy rozpoznania. Nie ma też przepisu, który kazałby Ci je podawać.
• Decyzja ZUS o utracie zasiłku podlega odwołaniu do sądu. Drogę opisuje poradnik PIP, ZUS czy sąd pracy.

Przykład

Założenia: pracownica w ciąży pracuje u pracodawcy, który ma profil na PUE ZUS. Przed wystawieniem e-ZLA nie złożyła wniosku o pominięcie kodu B. Lekarz zaznaczył „chory może chodzić”.

Pracodawca zobaczy na PUE okres zwolnienia, adres pobytu, wskazanie „chory może chodzić” i kod B. Nie zobaczy numeru statystycznego choroby. Gdyby przed wizytą złożyła lekarzowi pisemny wniosek, kodu B na zwolnieniu by nie było. Pracodawca nie miałby wtedy z e-ZLA informacji, że należy jej się 100% wynagrodzenia chorobowego. Jeżeli w czasie zwolnienia pojedzie do lekarza na badanie, a kontrola zastanie pusty dom, wystarczy, że wyjaśni przyczynę nieobecności i ją udokumentuje.

Dokumenty i terminy

Najczęstsze pytania

Czy pracodawca może zadzwonić do lekarza i zapytać o diagnozę?

Kontrolujący może żądać informacji od lekarza leczącego, jeżeli jest to uzasadnione celem kontroli (art. 68c ust. 2 pkt 3). Chodzi o informacje potrzebne do oceny, czy zwolnienie jest wykorzystywane zgodnie z celem. Ustawa nie daje pracodawcy dostępu do rozpoznania.

Czy na L4 mogę odebrać telefon z pracy albo odpisać na maila?

Ustawa wyłącza z pracy zarobkowej tylko czynności incydentalne, których wymagają istotne okoliczności, i to nie na polecenie pracodawcy. Regularne odpowiadanie na sprawy służbowe niesie ryzyko utraty świadczenia. Jeśli pracodawca tego oczekuje, przeczytaj poradnik Choruję. Czy muszę sam znaleźć zastępstwo?.

Czy pracodawca może mnie zwolnić, bo widzi kod C?

Ten poradnik nie opisuje zasad rozwiązywania umowy w czasie choroby. Zobacz Zwolnienie podczas L4, a w razie wątpliwości skorzystaj z bezpłatnej porady PIP.

Powiązane poradniki

• Czy pracodawca może zwolnić pracownika podczas zwolnienia lekarskiego (L4)?
• Choruję. Czy muszę sam znaleźć zastępstwo?
• PIP, ZUS czy sąd pracy: do kogo zwrócić się z problemem w pracy?
• Jak uzyskać bezpłatną poradę prawną w PIP?

Źródła

• Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, t.j. Dz.U. 2026 poz. 854 (art. 7, 16, 17, 55, 55a, 57, 58, 59, 61, 68-68g)
• Ustawa z 18.12.2025 o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2026 poz. 26 (art. 13, 39, 42, 43)
• Metryka ELI nowelizacji (wejście w życie 13.04.2026)
• Kodeks pracy, t.j. Dz.U. 2026 poz. 1245 (art. 92)
• ZUS: Kontrola prawidłowości wykorzystywania zwolnień od pracy, poradnik, kwiecień 2026

Źródła sprawdzono 15 października 2026. Stan prawny na 15 października 2026.

Historia zmian

• 15 października 2026: Pierwsza publikacja.