Nowe uprawnienia PIP obowiązują od 8 lipca 2026 r.
Ustawa z 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw została ogłoszona 7 kwietnia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 473). Większość przepisów weszła w życie po trzech miesiącach, czyli 8 lipca 2026 r. Kilka przepisów organizacyjnych obowiązuje od 8 kwietnia 2026 r. (art. 20 ustawy).
Najważniejsza zmiana
Okręgowy inspektor pracy może w drodze decyzji stwierdzić istnienie stosunku pracy, gdy zawarto umowę cywilnoprawną albo gdy osoba faktycznie świadczy pracę za wynagrodzeniem w warunkach, w których zgodnie z art. 22 § 1 Kodeksu pracy powinna być zawarta umowa o pracę (nowy art. 11 ust. 1 pkt 7a ustawy o PIP).
Decyzja nie zapada od razu. Najpierw inspektor pracy w trakcie kontroli wydaje polecenie usunięcia naruszeń. Decyzja jest możliwa dopiero wtedy, gdy to polecenie nie zostanie wykonane. Opisujemy to krok po kroku w poradniku Jak PIP stwierdza stosunek pracy decyzją.
Inne zmiany z tej samej ustawy
- Interpretacje indywidualne Głównego Inspektora Pracy w sprawie charakteru umowy, na wniosek podmiotu kontrolowanego.
- Możliwość prowadzenia kontroli lub jej części zdalnie, w uzasadnionych przypadkach.
- Wymiana danych między PIP, ZUS i Krajową Administracją Skarbową.
- Wyższe grzywny za wykroczenia przeciwko prawom pracownika: od 2000 zł do 60 000 zł w podstawowych przypadkach.
Przepisy przejściowe
Do kontroli wszczętych i niezakończonych przed 8 lipca 2026 r. stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 13 ustawy). Nowe przepisy obejmują umowy cywilnoprawne zawarte wcześniej, jeżeli trwały w dniu wejścia ustawy w życie (art. 14). Według strony PIP inspektor może zająć się sprawą umowy cywilnoprawnej lub B2B, gdy osoba zgłaszająca w dniu kontroli nadal świadczy pracę.
Ustawa jest przedmiotem wniosku Prezydenta do Trybunału Konstytucyjnego (sprawa K 17/26). Do czasu ewentualnego wyroku przepisy obowiązują. Więcej o postępowaniu przed TK.
Powiązane poradniki
- Jak PIP stwierdza istnienie stosunku pracy: kontrola, polecenie i decyzja OIP krok po kroku
- Jak odwołać się od decyzji okręgowego inspektora pracy stwierdzającej stosunek pracy
- Interpretacja indywidualna Głównego Inspektora Pracy: jak zapytać, czy umowa jest stosunkiem pracy